Szkolny Program Profilaktyki II Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Integracyjnymi im. C. K. Norwida w Tychach na lata 2008/2009 – 2010/2011

PODSTAWY PRAWNE PROGRAMU
- Ustawa z dnia 7 września 1991 o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r., Nr 256, poz. 2572)
- Ustawa z dnia 26 października 1982r o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35 poz. 230), zm: Dz. U. Nr 147, poz. 1231 z 2002r; Dz. U. Nr 167, poz. 1372 z 2004r
- Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994r o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111 poz. 535), zm: Dz. U. Nr 141 poz. 1183 z 2005r
-Ustawa z dnia 24 kwietnia 1997 o przeciwdziałaniu narkomanii ( Dz. U. 24 poz. 198), zm: Dz. U. Nr 179, poz. 1485 z 2005

-Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 stycznia 2003r w sprawie udzielania i organizacji pomocy psychologiczno – pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. Nr 11 poz. 114)

- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2003r w sprawie szczegółowych form działalności wychowawczej i zapobiegawczej wśród dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem (Dz. U. Nr 26 poz. 226)
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002r w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2003r., Nr 6, poz. 69)

I. CELE SZKOLNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI

Celem Szkolnego Programu Profilaktyki na lata 2008 – 2011 jest zmniejszenie problemu nierealizowania obowiązku nauki przez uczniów lub w sposób niedostateczny, oraz wspieranie ucznia w radzeniu sobie z trudnościami zagrażającymi prawidłowemu rozwojowi a w szczególności z trudnościami zaburzającymi zdrowy styl życia.

II. STRATEGIE PROFILAKTYCZNE

1. Strategie informacyjne.

Celem działań informacyjnych jest dostarczanie rzetelnych i adekwatnych informacji o istniejących zagrożeniach i możliwościach zabezpieczania przed nimi. Opierają się na przekonaniu, że ludzie, zwłaszcza młodzi zachowują się ryzykowanie, ponieważ zbyt mało wiedzą o mechanizmach i następstwach takich zachowań.
W naszej szkole informacja przekazywana jest poprzez ulotki, plakaty, seminaria dla rodziców, zebrania z rodzicami, informacje na stronie internetowej szkoły, filmy dla uczniów, warsztaty i pogadanki na lekcjach wychowawczych, konferencje Rady Pedagogicznej dla nauczycieli, konferencje szkoleniowe, szkolenia dla nauczycieli.

2. Strategie edukacyjne.

Celem strategii edukacyjnych jest pomoc w rozwijaniu ważnych umiejętności psychologicznych i społecznych. Opierają się na przekonaniu, że ludzie nawet dysponujący odpowiednią wiedzą podejmują zachowania ryzykowne z braku umiejętności radzenia sobie w życiu społecznym, co powoduje frustrację, uniemożliwia odnoszenie sukcesów, osłabia wiarę w siebie i obniża samoocenę. Programy edukacyjne mają na celu rozwój umiejętności intra i interpersonalnych, szczególnie umiejętności komunikowania się, odmawiania w sytuacjach nacisku, radzenia sobie z przykrymi emocjami, relaksacji.
W szkole w ramach programów edukacyjnych będą organizowane:
dla uczniów:
- lekcje wychowawcze – wychowawcy
- zajęcia relaksacyjne (zajęcia pozalekcyjne) – pedagog szkolny
- zajęcia antystresowe – sposoby radzenia sobie ze stresem – pedagog szkolny
- zajęcia dotyczące preorientacji zawodowej (autoprezentacja) – psycholog szkolny
- zajęcia z pedagogiem specjalnym
- inne
dla rodziców:
- seminaria prowadzone przez pracowników Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej
dla nauczycieli:
- szkolenie: „Praca systemowa w szkole”, część I: Praca z rodziną – jak rozmawiać z rodzicami? (2008/2009), część II: Praca z klasą – budowanie dyscypliny w klasie (2009/2010), część III: Porządki systemowe w szkole (2010/2011)
- szkolenie: Radzenie sobie z objawami przemocy psychicznej wśród uczniów
- inne (w miarę potrzeb)

3. Strategie alternatyw.
Celem programów alternatyw jest pomoc w zaspokojeniu ważnych potrzeb (np. sukcesu, przynależności), oraz osiąganie satysfakcji życiowej poprzez angażowanie się w działalność sportową, artystyczną, społeczną. U podstaw tych programów leży przekonanie, że wielu ludzi nie ma możliwości zrealizowania swoich zainteresowań i potrzeb aktywności – a przez to podniesienia swojej samooceny i wiary w siebie – w trakcie nauki w szkole. Działania alternatywne stwarzają alternatywę dla zachowań ryzykownych poprzez propozycję ciekawych zajęć w klubach sportowych, teatrach amatorskich, zespołach muzycznych, plastycznych, harcerstwie itp.
W naszej szkole młodzież w czasie wolnym ma możliwość korzystania z następującej oferty szkolnej:
- kółka zainteresowań
- zajęcia sportowe
- konkursy
- kampanie
- Szkolna Grupa Amnesty International
- Szkolny Klub Wolontariusza
- inne




4. Strategie interwencyjne.

Celem działań interwencyjnych jest pomoc osobom mającym trudności w identyfikowaniu i rozwiązywaniu swoich problemów oraz wspieranie w sytuacjach kryzysowych. Strategie interwencyjne stosuje się tylko na drugim i trzecim poziomie profilaktyki (II i III rzędowa) i są to działania głębsze i bardzo zindywidualizowane.
W szkołach zatrudniani są pedagodzy i psychologowie rzadko jednak będący terapeutami. W gabinetach pedagoga czy psychologa podejmuje się wstępne działania interwencyjne i prowadzi psychoedukację, co również wykonywane jest przez pedagogów i psychologa naszej szkoły przede wszystkim w ramach zajęć indywidualnych a także grupowych. Natomiast terapią zajmują się instytucje specjalistyczne, np. Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna i inne, często za pośrednictwem szkoły w porozumieniu z pedagogiem czy psychologiem.
III. DIAGNOZA PROBLEMÓW WYCHOWAWCZYCH

W oparciu o przeprowadzone w roku szkolnym 2007/08 ankiety, analizy protokołów Rady Pedagogicznej, spostrzeżenia i uwagi wychowawców klas, nauczycieli uczących, sugestie płynące ze strony rodziców, środowiska lokalnego należy w następnych trzech latach wzmocnić działania w kierunku obszarów:
Uczeń:
- Nie wagaruje
- Nie używa substancji psychoaktywnych na terenie szkoły (głównie alkohol)
- Ma dobry kontakt z rodzicami
- Stosuje zasady zdrowego odżywiania (w programie promującym zdrowie)
- Zna przejawy i rodzaje przemocy

Nauczyciel:
- Orientuje się w sytuacji rodzinnej uczniów (też pod kątem wyjazdów poza granice kraju)
- Posiada wiedzę na temat instytucji pomocowych w mieście
- zwiększa kontrolę nieobecności ucznia

Rodzic:
- Zna procedury postępowania w sytuacjach kryzysowych (dokładniejsza analiza)
- Ma wpływ na tworzenie prawa szkolnego
- Zna dokumenty szkolne
- Potrafi wspierać swoje dziecko w sytuacjach stresowych






IV. DZIAŁANIA PROFILAKTYCZNE

1. Kampania przeciw wagarom: „Wagary nie są w modzie!” (opis kampanii w załączeniu, zał. 1) – SzZP.
2. Zwiększenie liczby punktów dodatnich za wzorową miesięczną frekwencję w Kryteriach i trybie oceniania zachowania z +20 do +30 – RP II LO.
3. Nagradzanie klas za dobrą frekwencję w postaci dodatkowego „dnia bez pytania”.
(minimum 95%/m-c; w przypadku dnia wolnego „dzień bez pytania” przesuwany jest na następny dzień roboczy) – RP, wychowawca.
4. Zagospodarowanie dodatkowej gabloty na korytarzu szkolnym: „Wagarom mówię: NIE!” – SzZP.
5. Lekcje wychowawcze prezentujące różne aspekty problemu – wagary a prawo, wagary a przyszłość zawodowa, jak postrzegane jest wagarowanie w innych krajach? Itp. – wychowawcy, policja.
6. Realizowanie procedury postępowania w sytuacji dłuższej lub wybiórczej nieobecności ucznia (zał. 2) – wychowawcy.
7. Prowadzenie szczegółowych zajęć warsztatowych na godzinach wychowawczych dotyczących Procedur Postępowania w Sytuacjach Kryzysowych (scenariusz w załączeniu, zał. 3) - wychowawcy.
8. Prowadzenie cyklu zajęć warsztatowych (co najmniej 3 w systemie ciągłym – tydzień po tygodniu) na godzinach wychowawczych na temat przejawów i rodzajów przemocy z naciskiem na przemoc psychiczną (materiały, scenariusze dostępne u pedagoga lub psychologa szkolnego) - wychowawcy.
9. Szkolenie Rady Pedagogicznej na temat rozpoznawania wśród uczniów objawów przemocy psychicznej i reagowania na tego typu sytuacje (październik; PPP) – SzZP.
10. Szkolenie Rady Pedagogicznej dotyczące umiejętności współpracy z rodzicami – SzZP.
11. Umieszczenie na stronie internetowej szkoły oraz na tablicy informacyjnej w pokoju nauczycielskim informacji na temat instytucji pomocowych dla ucznia i jego rodziny - SzZP.
12. Ankieta skierowana do rodziców na pierwszym zebraniu dotycząca podstawowych danych informacyjnych o uczniu i rodzinie (zał. 4) – wychowawcy.
13. Seminaria dla rodziców na temat umiejętności wspierania dzieci w sytuacjach stresowych i umiejętności radzenia sobie ze stresem przez rodziców w okresie matur – PPP, SzZP.
14. Dokładniejsza analiza Procedur postępowania w sytuacjach kryzysowych na zebraniach z rodzicami oraz dokładne przedstawienie dokumentów szkolnych – wychowawcy.


V. FORMY ODDZIAŁYWAŃ PROFILAKTYCZNYCH

Uczeń:
- indywidualna rozmowa z wychowankiem
- lekcja wychowawcza prowadzona w formie pogadanki, prelekcji, warsztatów
- warsztaty grupowe
- inne programy profilaktyczne i edukacyjne
- konkursy
- inne imprezy szkolne i pozaszkolne
- zajęcia pozalekcyjne

Rodzic:
- indywidualna rozmowa z rodzicem
- pedagogizacja rodziców: prelekcje, seminaria
- wywiadówki
- Dni Otwarte dla rodziców
- seminaria dla rodziców
- informacje na stronie internetowej szkoły

Nauczyciel:
- indywidualne konsultacje z pedagogiem lub psychologiem
- szkolenia w ramach WDN
- konferencje szkoleniowe
- szkolenia nauczycieli poza szkołą

VI. PROCEDURY OCENY SKUTECZNOŚCI DZIAŁAŃ PROFILAKTYCZNYCH – EWALUACJA I MONITORING PROGRAMU

- monitoring działań profilaktycznych w obrębie zespołu klasowego (wychowawca)
- ocena i monitoring całokształtu działań profilaktycznych zawartych w programie (Szkolny Zespół Profilaktyki)
- opracowanie zakresu, celów, narzędzi i metod ewaluacji (Szkolny Zespół Profilaktyki)
- opracowanie wyników badań ewaluacyjnych (Szkolny Zespół Profilaktyki)
- przedstawienie RP i rodzicom raportu z wyników ewaluacji (lider Szkolnego Zespołu Profilaktyki)
- opracowanie programu działań profilaktycznych w oparciu o wnioski ewaluacyjne na następny rok szkolny (lata) (Szkolny Zespół Profilaktyki).

LITERATURA
- D. Heyne, S. Rollings: Niechęć do szkoły. Jak pomóc dziecku, które opuszcza lekcje i wagaruje. Gdańsk 2004, GWP
- S. Guerin, E. Hennessy: Przemoc i prześladowanie w szkole. Skuteczne przeciwdziałanie agresji wśród młodzieży. Gdańsk 2004, GWP
- K. E. Dambach: Mobbing. Gdańsk 2003, GWP
- A. Carr: Depresja i próby samobójcze młodzieży. Sposoby przeciwdziałania i reagowania. Gdańsk 2004, GWP
- Roger E. Vogler, Wayne R. Bartz: Nastolatki i alkohol. Kiedy nie wystarczy powiedzieć „nie”. Warszawa 2003, PARPA
- J. Mikuła: Gdy picie staje się problemem? Warszawa 2006, PARPA
- „Profilaktyk” (dwumiesięcznik): Rodzina, szkoła, środowisko: Szkolny Program Profilaktyki. Rok III, nr 3-4, Bielsko – Biała 2002, Wyd. Zespół Psychoedukacji, Profilaktyki i Terapii
- N. Kessel, H. Walton: Alkoholizm. Warszawa 1967, PWN
- Cz. Cekiera: Ryzyko uzależnień. Lublin 1994, Towarzystwo Naukowe KUL
- R. Maxwell: Dzieci, alkohol, narkotyki… Gdańsk 2005, GWP
- D. J. Wilmes: NIE!!! Alkoholowi i narkotykom. Gdańsk 2005, GWP
- H-P Nolting: Jak zachować porządek w klasie.Gdańsk 2004, GWP
- J. Kołodziejczyk: Dyscyplina w klasie. Metody i teczniki interwencji. Kraków 2005, SOPHIA
- E. Kosińska: Mądrze i skutecznie. Zasady konstruowania szkolnego programu profilaktyki. Kraków 2002, Wyd. Rubikon
- K. Wojcieszek: Wygrać życie. Szkolny program profilaktyki. Kraków 2002, Wyd. Rubikon


Program opracował: Szkolny Zespół Profilaktyki